Loading translations… loading

eNewsletter

Monthly eNewsletter



Cors Fferm y Ffrwd PDF Print E-mail

Ffrwd FenGwarchodfa natur brydferth ar wlyptir, sy'n cael ei rheoli gan Ymddiriedolaeth Natur De a Gorllewin Cymru, yw Cors Fferm y Ffrwd ger Pen-bre. Mae'r safle 19 hectar yn rhan o Wernydd Pen-bre, sy'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig. Eiddo i'r Ymddiriedolaeth Natur yw'r rhan fwyaf o'r safle, ond bod 1 hectar yn eiddo i Naturiaethwyr Llanelli. Yr Ymddiriedolaeth Natur sy'n gyfrifol am reoli hyn oll ar ffurf un warchodfa. Dyma'r unig ddarn sydd ar ôl o wlyptir helaeth a arferai ymestyn dros ben isaf Cwm Gwendraeth.

Mae'r warchodfa ar ffurf amrywiaeth o gynefinoedd. Mae yma gorslwyni helaeth ynghyd â mignen sy'n gyforiog o rywogaethau a glaswelltir corsiog, a hynny'n rhannol dros hen dwyn tywod. Ar hyd cyrion y warchodfa y mae ffen helyg (sef coetir gwlyb lle tyf helyg yn bennaf) ynghyd â phrysgwydd hwnt ac yma ar hyd y ffosydd sy'n britho'r safle. Hen gamlas yw'r ffin ar un ochr a hen reilffordd segur yw'r ffin i gyfeiriad arall.

Mae'r warchodfa yn nodedig am nifer o blanhigion anarferol gan gynnwys Dibynlor Pibellaidd (Oenanthe fistulosa), sy'n rhywogaeth arwyddocaol o safbwynt Cymru, a rhywogaethau Llyfr Data Coch megis Ytbysen Las y Morfa (Lathyrus palustris) (sydd dan fygythiad ledled Prydain ond sy'n brin iawn yng Nghymru) ac Alaw Lleiaf (Hydrocharis morsus-ranae) (sydd yn brin ym Mhrydain a dan fygythiad yng Nghymru). Hefyd mae'n gartref i anifeiliaid di-asgwrn-cefn diddorol megis y Gwesyn Blewog (Brachytron pratense), a'r Coenagrion Amrywiol (Coenagrion pulchellum). Yr aderyn a gyplysir yn bennaf â'r warchodfa yw Telor Cetti (Cettia cetti), ac yn ystod misoedd yr haf pleser pur yw gwrando ar y teloriaid hyn yn canu nerth eu pennau. Mae'r telor hwn yn un o nodweddion nodedig y Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, ac mae'n defnyddio'r safle yn ei gyfanrwydd, gan gynnwys y prysgwydd gwasgaredig a'r corslwyni.

Ffrwd FenYmwelodd Tîm Arolygu Mawndiroedd Llawr Gwlad Cyngor Cefn Gwlad Cymru â'r Ffrwd ddiwedd Mehefin 2009. Ar hyn o bryd mae'r tîm yn mapio holl fawndiroedd Cymru sy'n Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig ynghyd â safleoedd arwyddocaol eraill nad ydynt wedi eu dynodi'n statudol (hynny yw, heb ddiogelwch cyfreithiol). Bu holl dir yr Ymddiriedolaeth dan sylw yn yr arolwg, ac yr oedd y gwaith yn cynnwys straffaglu trwy gorslwyni trwchus i gyrraedd llecynnau lle'r oedd llystyfiant mwy amrywiol. Yn sgil gwaith rheoli diweddar crëwyd rhwydwaith o lecynnau mwy agored lle tyf Briwydd y Gors (Galium palustre), Brigwlydd (Callitriche spp.), Alaw Lleiaf (Hydrocharis morsus-ranae) ac ati yn y corslwyni mwyaf deheuol. Gwelwyd tair enghraifft o Gegid Manddail y Dwr (Oenanthe aquatica) yn un o'r llecynnau hyn. Daeth y diweddar David Stevens o hyd i'r rhywogaeth hon ar Gors Fferm y Ffrwd yn ystod arolwg gan Gyngor Cefn Cymru yn 1988, ond gan nad oedd neb wedi llwyddo i ddod o hyd i'r rhywogaeth hon yn tyfu yno yn y cyfamser, credid taw camgymeriad oedd y cofnod gwreiddiol. Ond bellach mae cofnod 2009 yn ychwanegu'r rhywogaeth hon at restr Sir Gaerfyrddin ac yn cadarnhau cofnod cynharach David.

Cofnodwyd Trewynyn (Lysimachia vulgaris) mewn sawl man, a hynny fel arfer ger ffosydd, ond heb ddim o'r rhywogaethau cysylltiedig sy'n arfer tyfu yn ffeniau prin De Cymru. Yr oedd Ytbys Gleision y Morfa (Lathyrus palustris) - sef un o hynodion y safle - yn eu gogoniant adeg yr arolwg. Yn sgil tyllu am sampl o fawn gwelwyd bod tua 40 centimedr o fawn o dan y man lle tyfai Ytbys Gleision y Morfa, ac o dan hynny yr oedd haenau o Farchrawn Mawr (Equisetum telmateia) wedi eu lled-ffosileiddio. Awgryma hyn fod y ffen wedi ei ffurfio ar lystyfiant llaciau twyni. Trwy dreiddio ymhellach i galon y safle nag y mae'r rhan fwyaf o fotanegwyr yn arfer ei wneud, daethpwyd o hyd i ryw 100 o blanhigion Ytbys Gleision y Morfa ymhellach i'r gogledd-ddwyrain na phrif leoliad y planhigion hyn.

Ffrwd FenMae Cors Fferm y Ffrwd yn agored bob amser i ymwelwyr, ac er nad oes llwybrau ffurfiol drwy'r warchodfa ei hun mae croeso i ymwelwyr grwydro'r safle. Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar y wefan ganlynol: http://www.welshwildlife.org/attachments/Reserves/Handbooks/Carms/ffrwdfarmmire.pdf neu gellir cael taflen am y warchodfa drwy ofyn i reolwr y warchodfa sef Lizzie Wilberforce ( This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it ).